Có những nơi khiến người làm công nghệ bận rộn, nhưng không phải nơi nào cũng giúp họ đi đường dài. Anh Minh Mai nhìn sự phát triển bằng những câu hỏi rất thực tế: “Mình có đang tiến lên không?” và “Mình có đang đi một mình không?”. Với anh, động lực bền vững đến từ việc được làm những bài toán đủ khó, có đội ngũ sẵn sàng trao đổi thẳng thắn, và có không gian để mỗi người dám đứng ra chịu trách nhiệm cho giải pháp mình đề xuất.
Trong cuộc phỏng vấn dưới đây, anh Minh chia sẻ vì sao 13 năm không chỉ là một con số gắn bó, mà là “bằng chứng” cho một hành trình học hỏi thật - cùng đội ngũ, qua dự án, và qua những lần dám chọn cách làm tốt hơn.
Theo anh, sự khác biệt giữa một nơi “làm công nghệ” và một môi trường thực sự giúp người làm công nghệ phát triển là gì?
Với tôi, sự khác biệt nằm ở việc: một nơi “làm công nghệ” trả lời câu hỏi “Hôm nay bạn sẽ code gì?”, còn một môi trường phát triển thực sự trả lời câu hỏi “Một năm nữa, bạn sẽ trở thành ai?”.
Ở một nơi chỉ đơn thuần "làm tech", bạn nhận ticket, hoàn thành rồi đóng ticket. Số năm kinh nghiệm vẫn tăng, nhưng kỹ năng có thể dần chững lại theo thời gian. Ngược lại, một môi trường phát triển thực sự cần có ba yếu tố mà tôi cho là không thể thiếu.
- Thứ nhất là những bài toán đủ lớn để buộc mình phải vươn lên. Hiện tại, tôi đang làm việc với một hệ thống thương mại điện tử quy mô lớn, phục vụ nhiều thị trường, đa ngôn ngữ và đa thương hiệu, với kiến trúc trải dài từ nền tảng quản trị nội dung, thương mại điện tử đến hạ tầng phân phối nội dung. Ở quy mô đó, mình buộc phải tư duy như một kiến trúc sư, thay vì chỉ dừng lại ở vai trò lập trình viên.
- Thứ hai là sự cởi mở trong trao đổi chuyên môn. Khi tôi đề xuất một hướng kỹ thuật, điều tôi nhận được là những câu hỏi để cùng làm rõ lý do và tính phù hợp. Nhờ đó, mình có cơ hội thử nghiệm, rút kinh nghiệm và hoàn thiện giải pháp tốt hơn.
- Thứ ba là một đội ngũ đủ giỏi để đưa ra những phản biện sắc sảo, cùng người quản lý đủ tin tưởng để trao cho mình cơ hội thử sức với những việc chưa từng làm.
Sau 13 năm ở Niteco, điều giữ tôi ở lại không phải là sự ổn định, mà là cảm giác mỗi năm mình đều đang giải một bài toán khó hơn năm trước.
Có dự án, thử thách hoặc trải nghiệm nào tại Niteco đã giúp anh phát triển rõ rệt về chuyên môn hoặc thay đổi cách mình nhìn nhận công việc không?
Trải nghiệm thay đổi tôi nhiều nhất là dự án tái cấu trúc một nền tảng thương mại điện tử phục vụ nhiều thị trường tại châu Âu. Đây không chỉ là một website, mà là cả một hệ sinh thái gồm nền tảng quản trị nội dung cho nhiều quốc gia, hệ thống trung gian kết nối giao diện với các dịch vụ phía sau trên nền tảng đám mây, giao diện hiện đại, nền tảng thương mại điện tử và hạ tầng phân phối nội dung trên phạm vi rộng. Chỉ một thay đổi nhỏ không đúng chỗ cũng có thể ảnh hưởng đến khách hàng ở hàng chục thị trường cùng lúc.
Điều tôi học được không chỉ là kiến thức chuyên môn, mà là cách chịu trách nhiệm với những quyết định kỹ thuật của mình. Khi hệ thống gặp sự cố, đặc biệt là vào các khung giờ đêm, mình cần đủ bình tĩnh để đưa ra giải pháp nhanh và phù hợp, thay vì chờ đợi một phương án hoàn hảo.
Trải nghiệm đó cũng thay đổi cách tôi nhìn về nghề. Trước đây, tôi nghĩ giỏi công nghệ là viết code tốt. Bây giờ, tôi hiểu rằng năng lực của một người làm công nghệ còn nằm ở việc xây dựng được một hệ thống đáng tin cậy và giúp cả đội ngũ vận hành hệ thống đó một cách vững vàng.
Theo anh, người làm công nghệ cần được tạo điều kiện như thế nào để vừa phát triển chuyên môn, vừa duy trì động lực trên hành trình dài?
Tôi hay ví người làm công nghệ như vận động viên marathon. Họ không ngại một chặng đường xa, cũng không ngại cung đường khó. Điều khiến họ chùn bước không hẳn là chặng đường xa hay địa hình khó, mà là phải chạy mãi trên một cung đường không thay đổi. Để vừa phát triển chuyên môn, vừa duy trì động lực trong hành trình dài, theo tôi cần có ba điều kiện.
Thứ nhất, thử thách cần đủ mới, nhưng sự hỗ trợ cũng phải đủ. Công nghệ thay đổi rất nhanh, đặc biệt trong vài năm gần đây với sự phát triển của AI và các công cụ hỗ trợ lập trình. Tại Niteco, chúng tôi có cơ hội chủ động thử nghiệm các công cụ mới ngay trong dự án thực tế, có đồng nghiệp để trao đổi và có không gian để thử, sai, rồi rút kinh nghiệm.
Thứ hai, cần được trao quyền chủ động và trách nhiệm. Động lực bền vững không chỉ đến từ lương thưởng, mà còn từ cảm giác một phần việc thực sự thuộc về mình: mình chịu trách nhiệm và có quyền đưa ra quyết định. Điều đó bao gồm cả việc được nói “không” với một giải pháp mà mình cho là chưa phù hợp.
Thứ ba, cần nhìn thấy giá trị mình tạo ra. Khi làm các dự án, nếu chỉ nhìn thấy những đầu việc cần hoàn thành, rất dễ cảm thấy công việc dần trở nên lặp lại. Nhưng khi biết những gì mình xây dựng đang phục vụ hàng triệu người dùng trên khắp châu Âu, công việc tự nhiên trở nên ý nghĩa hơn rất nhiều.
13 năm là câu trả lời chân thật nhất của tôi cho câu hỏi này. Nếu môi trường không có đủ những điều trên, có lẽ tôi đã không gắn bó lâu đến vậy.
Theo anh, những yếu tố nào làm nên một “Best Workplace in Technology”? Trong trải nghiệm của anh, Niteco đã làm tốt những khía cạnh nào?
Nếu chỉ được chọn ba yếu tố, tôi sẽ chọn: bài toán xứng tầm, con người tử tế và niềm tin được trao đi.
Bài toán xứng tầm là điều đầu tiên. Một môi trường tốt cho người làm công nghệ trước hết cần có những công việc đáng để đầu tư năng lực và tâm sức. Tại Niteco, chúng tôi làm việc trực tiếp với các khách hàng quốc tế, tham gia thiết kế và vận hành kiến trúc cho những nền tảng thương mại điện tử quy mô lớn. Người làm kỹ thuật không chỉ đảm nhận những phần việc tách rời, mà có cơ hội đi sâu vào bài toán, hiểu tác động của từng quyết định và trực tiếp góp phần tạo nên giải pháp.
Con người tử tế nghe có vẻ đơn giản, nhưng thực tế lại không dễ có được. Ở đây, mọi người có thể phản biện thẳng thắn về vấn đề kỹ thuật, nhưng luôn giữ sự tôn trọng với nhau. Người mới không ngại đặt những câu hỏi tưởng chừng cơ bản, còn người có kinh nghiệm sẵn sàng chia sẻ kiến thức. Đó là điều kiện để tri thức được lưu chuyển và mỗi cá nhân có thể phát triển cùng đội ngũ.
Niềm tin được trao đi là yếu tố cuối cùng, cũng là điều tôi cảm nhận rõ nhất trong hành trình của mình. Tôi gia nhập Niteco với vai trò lập trình viên, và hiện giờ đã là Tech Lead, phụ trách kiến trúc cho một trong những khách hàng lớn nhất của công ty. Con đường đó không tự nhiên mà có. Nó đến từ những lần công ty sẵn sàng giao cho tôi những trách nhiệm lớn hơn phạm vi công việc ở thời điểm đó, để tôi có cơ hội thử sức, học hỏi và trưởng thành.
Giải thưởng Best Workplaces in Technology mà công ty nhận được, với tôi đó là sự ghi nhận cho cách Niteco đầu tư vào sự phát triển thực chất của con người, chứ không chỉ tạo ra một môi trường làm việc hấp dẫn ở bề ngoài.
Nếu giới thiệu môi trường tech tại Niteco với một người đang tìm kiếm bước tiến tiếp theo trong sự nghiệp, anh sẽ chia sẻ điều gì từ chính trải nghiệm của mình?
Nếu chỉ nói trong một câu, tôi sẽ giới thiệu Niteco là nơi bạn có thể làm việc theo chuẩn quốc tế ngay tại Việt Nam. Bạn được tham gia các dự án thực tế cho khách hàng tại châu Âu, Mỹ và Úc; làm việc trong quy trình phản biện mã nguồn nghiêm túc; sử dụng tiếng Anh hằng ngày; và được học hỏi từ những đồng nghiệp giỏi.
Tôi sẽ không nói về những phúc lợi mà bạn có thể tìm thấy ở trong phần mô tả công việc. Tôi sẽ chia sẻ điề mà 13 năm trước không ai nói với tôi, đó là: hãy chọn nơi mà ngay cả những người giỏi nhất cũng vẫn đang học.
Tại Niteco, tôi luôn có cơ hội làm việc cùng những người giỏi hơn mình ở từng mảng. Điều đó giúp tôi giữ được sự khiêm tốn, đồng thời liên tục tiến về phía trước. Với những bạn đang ở giai đoạn đầu hoặc giữa sự nghiệp, tôi nghĩ điều cần thiết không chỉ là một vị trí ổn định. Bạn cần một dự án đủ khó để buộc mình phải lớn lên, một người quản lý sẵn sàng đỡ khi bạn vấp ngã, và một môi trường nơi bạn có thể tự tin nêu quan điểm chuyên môn. Tôi đã tìm thấy cả ba điều đó ở đây.
Niteco không hứa với bạn một công việc dễ dàng, nhưng Niteco hứa với bạn rằng sau mỗi năm nhìn lại, bạn sẽ thấy mình là một kỹ sư trưởng thành hơn, tiến bộ hơn. Với người làm nghề này, tôi nghĩ không có lời hứa nào giá trị hơn thế.
